Η επόμενη γενιά ενέργειας βρίσκεται καθ’ οδόν

Της Louise O. Fresco *

Η οικονομική κρίση έχει απορροφήσει το μεγαλύτερο ενδιαφέρον των μέσων ενημέρωσης, όμως οι συνέπειες δύο άλλων έντονων κρίσεων, στην ενέργεια και τις τιμές των τροφίμων, αντηχούν ακόμη. Το συνδυασμένο αποτέλεσμα είναι ότι η ενέργεια και η γεωργία καθίστανται αδιαίρετες. Ακούγεται παράξενο, επειδή οι χαμηλότερες τιμές των καυσίμων κάνουν τα καύσιμα που προέρχονται από αγροτικές και δασικές εκτάσεις λιγότερο ανταγωνιστικά. Αυτό είναι αλήθεια, αλλά μόνο βραχυπρόθεσμα. Η κρίση έχει αυξήσει τη συνειδητοποίηση ότι η εξάρτηση από περιορισμένους πόρους, συμπεριλαμβανομένων και των προϊόντων χρηματοδοτήσεων, θα έπρεπε να αποφευχθεί με κάθε μέσο. Η καλύτερη απάντηση είναι η διαφοροποίηση – και τα βιοκαύσιμα θα είναι ο κύριος κληρονόμος αυτής της τάσης που βρίσκεται στα αρχικά στάδια.
Σήμερα τα βιοκαύσιμα εμπεριέχουν είτε αιθανόλη είτε ντήζελ, με την πρώτη να αποτελεί περίπου το 90% της αγοράς. Η Βραζιλία, οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Κίνα είναι οι μεγαλύτεροι παραγωγοί. Περισσότερο από το μισό της βιο-αιθανόλης παγκοσμίως παράγεται από ζαχαροκάλαμο. Το υπόλοιπο προέρχεται κυρίως από δημητριακά. Το βιο-ντήζελ προέρχεται κατά το πλείστον από διάφορους σπόρους όπως ηλιόσπορο. Συνολικά, τα βιοκαύσιμα δημητριακών ως μέσο διάσωσης των μικροκαλλιεργητών από τη φτώχεια παραμένουν ένα ανεκπλήρωτο όνειρο.

Η πραγματική υπόσχεση για τα βιοκαύσιμα βρίσκεται όχι στα τρόφιμα ή τα βρώσιμα δημητριακά, αλλά στις μη βρώσιμες οργανικές ύλες όπως το γρασίδι, τα ξύλα, τα οργανικά απορρίμματα (αυτά μπορεί να περιλαμβάνουν τα ακατάλληλα προς βρώση μέρη των δημητριακών, όπως τα κοτσάνια), και το φύκο. Η αναμενόμενη πρόσληψη ενέργειας είναι μεγάλη: Περίπου το μισό της συνολικής βιομάζας της Γης αποτελείται από ξυλώδη κυτταρίνη, μια δομική ύλη από φυτά που είναι δυνατόν να επεξεργαστεί και να μετατραπεί σε καύσιμο. Η διαπίστωση είναι ότι από το 2016, οι παραγωγοί βιο-αιθανόλης στις ΗΠΑ θα πρέπει να στραφούν προς τα αποθέματα ξυλώδους κυτταρίνης.

Προς το παρόν, για τον διαχωρισμό των συστατικών της ξυλώδους κυτταρίνης είναι αναγκαίες συνήθεις μηχανικές και χημικές μέθοδοι, και η απόδοση ενέργειες παραμένει χαμηλή. Όμως αρκετά σύντομα, η περισσότερο εξελιγμένη χρήση των βακτηρίων, των μυκήτων και της μαγιάς θα κάνουν την επεξεργασία πολύ ευκολότερη και καθαρότερη. Η βιομάζα του υγρού στοιχείου (όπως ο φύκος) θα δώσει μια άλλη επιλογή, καθώς θα αυξάνουν σε ποσότητα γρήγορα είδη χόρτων και δένδρων καθώς και οργανικές ύλες που πετιούνται από τα νοικοκυριά και τα εργοστάσια.

Θα αντικαταστήσουν τα αυριανά βιοκαύσιμα το πετρέλαιο, όπως κάποιοι υποστηρίζουν; Είναι αβέβαιο. Η παραγωγή και χρήση καυσίμων προερχόμενων από φυτά θα είναι στην καλύτερη περίπτωση ένα μικρό, έστω και σε ανάπτυξη, κομμάτι μιας ευρύτερης προσπάθειας ανανεώσιμης ενέργειας που περιλαμβάνει αιολική και ηλιακή ισχύ. Όμως ακόμη και αν τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα είναι σε ευρεία χρήση και μαζικά, η ανάγκη για υγρά καύσιμα θα συνεχίζει να αυξάνει κατά την επόμενη δεκαετία σε πολλούς τομείς. Σε κάποιες χώρες, η προσθήκη βιοκαυσίμων θα συμβάλλει στην εξοικονόμηση ξένου συναλλάγματος και στην ενίσχυση του αγροτικού τομέα.

* H Louise O. Fresco είναι καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο του Άμστερνταμ. Το άρθρο αυτό δημοσιεύθηκε πρόσφατα στο αμερικανικό περιοδικό Foreign Policy, με τίτλο “The Next Big Thing: Better Biofuels”