Κάτι αλλάζει αλλά δυστυχώς προς το χειρότερο
Γράφει ο Δημήτριος Ρίχτερ MD,FESC,FAHA,
Είναι γνωστό ότι η Ελλάδα στο παρελθόν ( πριν από 40-50 χρόνια) αποτελούσε φωτεινό παράδειγμα στην Ευρώπη για τα ελάχιστα καρδιαγγειακά συμβάντα που εμφάνιζε. Η μεσογειακή διατροφή ( λιτή σε ποσότητα και ικανοποιητική σε ποιότητα), η έντονη σωματική άσκηση ( όχι στο γυμναστήριο αλλά ως αναγκαίο μέσο επιβίωσης) και η αποφυγή καπνίσματος από τις γυναίκες για κοινωνικούς λόγους είχαν κάνει την Ελλάδα ένα κράτος με άψογη καρδιαγγειακή υγεία.
Η βιομηχανική επανάσταση έφερε την καθημερινή χρήση αυτοκινήτου, τη μείωση της σωματικής εργασίας και την αύξηση της πνευματικής, την έκπτωση της ποιότητας του φαγητού μεταβάλλοντας την δίαιτά μας σε μία λιπαρή δίαιτα, την κατανάλωση σημαντικών ποσοτήτων κορεσμένων λιπαρών στη διατροφή μας καθώς και το έτοιμο προκατασκευασμένο φαγητό στο τραπέζι μας. Ταυτόχρονα είχαμε σημαντική αύξηση της ποσότητας του φαγητού που καταναλώνουμε. Έτσι βρίσκουμε τα ελληνόπουλα σήμερα στην Τρίτη θέση πανευρωπαϊκά όσον αφορά στα ποσοστά παχυσαρκίας στις ηλικίες 7-11 ετών. Η εποχή μας χαρακτηρίζεται επίσης από πολλές κοινωνικές αλλαγές μεταξύ των οποίων η χειραφέτηση της γυναίκας και η εξίσωσή της επαγγελματικά και κοινωνικά με τον άνδρα, γεγονός από το οποίο απορρέουν πολλά οφέλη αλλά και ταυτόχρονα απώλεια κάποιων πλεονεκτημάτων που επεφύλασσε στις γυναίκες ο τρόπος ζωής των προηγουμένων δεκαετιών. Σήμερα οι ώρες εργασίας είναι πολλές, το ποσοστό των καπνιστριών έχει αυξηθεί σημαντικά, οι ρόλοι που καλείται να παίξει ταυτόχρονα η γυναίκα είναι πολλοί , το στρες αυξημένο….
Δεν προκαλεί εντύπωση, λοιπόν η αλλαγή που διαπιστώνουμε στο καρδιαγγειακό προφίλ της Ελληνίδας. Μία πρόσφατη μελέτη, σχετική με τις γεωγραφικές μεταβολές στην καρδιαγγειακή θνησιμότητα στην Ευρώπη, που δημοσιεύτηκε στο European heart Journal, με δεδομένα της Eurostat, μας ανησυχεί ιδιαίτερα. Είδαμε ότι οι Ελληνίδες βρίσκονται στη δεύτερη από τις πέντε κατηγορίες όσον αφορά τους καρδιαγγειακούς θανάτους στις γυναίκες ηλικίας 45-74 ετών, για το έτος 2000, με συχνότητα 50-92 θανάτους ανά 100.000 κατοίκους. Αντίθετα σε χώρες που κάποτε έπονταν αρκετά της Ελλάδας όσον αφορά την καρδιαγγειακή υγεία, όπως η Γαλλία ή η Ισπανία, σήμερα εμφανίζουν μόνο 0-28 θανάτους ανά 100.000 άτομα.
Γιατί αυτή η διαφορά; Δεν προστατεύονται οι γυναίκες από τις ορμόνες; Ναι, προστατεύονται αλλά η προστασία αυτή που διακόπτεται απότομα από την γυναικεία εμμηνόπαυση, η οποία συνοδεύεται από αύξηση των επιπέδων χοληστερόλης και των επιπέδων αρτηριακής υπέρτασης, βρίσκει τις γυναίκες απροετοίμαστες αφού απ’ ότι φαίνεται αντιμετωπίζουν λιγότερο καλά από τους άντρες τους παράγοντες κινδύνου.
Ακόμη πρέπει να θυμόμαστε ότι η καρδιαγγειακή νόσος προκαλεί περισσότερους θανάτους από ότι οι επόμενες πέντε αιτίες θανάτου μαζί , στο γυναικείο φύλο. Μολονότι όλες οι γυναίκες φοβούνται τον καρκίνο του μαστού και πραγματοποιούν τακτικά μαστογραφίες, διατρέχουν εννιά φορές μεγαλύτερο κίνδυνο να πεθάνουν από καρδιαγγειακό νόσημα παρά από καρκίνο του μαστού. Η πραγματικότητα είναι πως οι γυναίκες κινδυνεύουν εξ ίσου με τους άντρες να πεθάνουν από καρδιαγγειακά νοσήματα αλλά ο δικός τους κίνδυνος εμφανίζεται μια δεκαετία αργότερα από των ανδρών.
Ένα άλλο πρόβλημα με τις γυναίκες είναι πως εμφανίζουν λιγότερο τυπικά συμπτώματα από αυτά των ανδρών, γεγονός που μπερδεύει τόσο τις ίδιες όσο και τους γιατρούς τους ως προς την αιτία του πόνου που πολλές φορές είναι ένα άτυπο έμφραγμα του μυοκαρδίου ή μια ασταθής στηθάγχη.
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (όπως βλέπετε στο γράφημα) το 2004 οι αιτίες θανάτου των γυναικών στην Ευρώπη ήτα οι παραπάνω με τα καρδιαγγειακά νοσήματα να βρίσκονται στην πρώτη θέση με ποσοστό 57%, τους καρκίνους σε δεύτερη με 17%, διάφορες αιτίες στην τρίτη θέση με 16%, αναπνευστικές νόσους με 6% στη τέταρτη θέση, και τα ατυχήματα και τις δηλητηριάσεις στην Πέμπτη με 4%.
Μολονότι η αλλαγή του τρόπου ζωής για το γυναικείο φύλο αποτελεί γεγονός, αυτό που χαρακτηρίζει τα έξυπνα και προσαρμοστικά είδη στη φύση είναι η υιοθέτηση συνηθειών που τα κάνουν να ζουν παραπάνω και καλλίτερα και η αποφυγή άλλων που είναι αρκετά βλαβερές ώστε να τα εξολοθρεύουν.
Οι γυναίκες που από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, βρίσκουν λύσεις στα δύσκολα προβλήματα και ομορφαίνουν τον κόσμο αυτό με την φαντασία και τη δημιουργικότητά τους πρέπει να αντιστρέψουν το αρνητικό γι αυτές καρδιαγγειακό κλίμα με λίγες, απλές πράξεις που θα δώσουν χρόνια και ευτυχία τόσο σε αυτές όσο και σε ‘όσους βρίσκονται δίπλα τους:
Διακόψτε το κάπνισμα και αν δεν το έχετε αρχίσει να επιβραβεύεται τον εαυτό σας τακτικά για αυτό.
Προσέξτε το βάρος και την περιφέρεια της μέσης σας. Δεν αφορά μόνον την γοητεία σας αλλά και την ζωή σας.
Περπατάτε τουλάχιστον 45 λεπτά ημερησίως, με σχετικά ταχύ βήμα.
Μετράτε μετά την εμμηνόπαυση, τακτικά τα λιπίδια , το σάκχαρο και την αρτηριακή σας πίεση.
Η πρόωρη διάγνωση τυχόν ανωμαλιών και η θεραπεία τους σώζει ζωές.
Ο κ. Δ. Ρίχτερ είναι διευθυντής καρδιολογικής κλινικής Ευρωκλινικής Αθηνών, πρόεδρος ομάδας εργασίας πρόληψης στεφανιαίας νόσου της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρίας.
Το άρθρο αυτό δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «στους ρυθμούς της καρδιάς», τ.190, του Ελληνικού Ιδρύματος Καρδιολογίας και δημοσιεύεται με την άδειά του.
