Η προσθήκη στον τίτλο του Υπουργείου Εσωτερικών του όρου «Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης» και οι συχνές αναφορές του νέου Πρωθυπουργού στο θέμα αυτό, μας οδήγησε σε κάποιες σκέψεις για τη σημασία του στην Τοπική Αυτοδιοίκηση.
Το 2000, η Ευρωπαϊκή Ένωση εξέδωσε μια Λευκή Βίβλο με αντικείμενο το e-Europe, στους στόχους του οποίου ήταν και το λεγόμενο e-government, δηλαδή η ηλεκτρονική διακυβέρνηση. Τι ακριβώς σημαίνει ο όρος αυτός; Στην πράξη αφορά στη χρήση της τεχνολογίας της πληροφορικής και των επικοινωνιών για τη λειτουργία και τη βελτίωση των κυβερνητικών υπηρεσιών, τις συναλλαγές και τη συνεργασία με τους πολίτες, τις επιχειρήσεις και άλλους κυβερνητικούς κλάδους, στους οποίους υπό ευρεία έννοια περιλαμβάνονται και οι ΟΤΑ.
Μερικές από τις βασικές αρχές του e-government είναι η αλλαγή του τρόπου οργάνωσης και της νοοτροπίας των δημοσίων υπηρεσιών, ο ανασχεδιασμός των διαδικασιών, αλλαγές στο νομικό καθεστώς για τη νομιμοποίηση νέων πρακτικών και ασφαλούς πρόσβασης στις ηλεκτρονικές υπηρεσίες, κ.ά. Είναι εύκολο να αντιληφθεί κανείς ότι όλα αυτά συνεπάγονται αλλαγές στον τρόπο διοίκησης-αυτοδιοίκησης καθώς και της συνεργασίας των φορέων μεταξύ τους (π.χ. Υπουργεία με ΟΤΑ).
Σε κάποιες ευρωπαϊκές χώρες (π.χ. Γερμανία) που διαθέτουν ισχυρή τοπική και περιφερειακή αυτοδιοίκηση, η υλοποίηση των νέων αυτών αντιλήψεων προχώρησε με γοργούς ρυθμούς. Δυστυχώς στη χώρα μας το καθεστώς της τοπικής αυτοδιοίκησης (που σε πολλά ακολουθεί το γαλλικό πρότυπο οργάνωσης και λειτουργίας) χαρακτηρίζεται από συγκεντρωτικές δομές, συνεχή εποπτεία του Κράτους, πολιτικές πιέσεις αιρετών αρχόντων προς την Κεντρική Διοίκηση, πολιτικοί λόγοι ύπαρξης ορισμένων ΟΤΑ, προβλήματα που δεν ευνοούν την πρόοδο προς την κατεύθυνση της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης.
Στα πλαίσια του Γ’ΚΠΣ και του eEurope, η Ελλάδα ανέπτυξε από το 2002 ένα σχέδιο δράσης με τίτλο «Η Ελλάδα στην Κοινωνία της Πληροφορίας, Στρατηγική και δράσεις». Οι δράσεις του Επιχειρησιακού Προγράμματος Κοινωνία της Πληροφορίας είχε δύο στόχους: α) την εξυπηρέτηση του Πολίτη και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής και β) την ανάπτυξη νέων τεχνολογιών και αξιοποίηση του ανθρώπινου δυναμικού, και την οικονομική ανάπτυξη. Από τα τέλη του 2004, το Υπουργείων Εσωτερικών (ΥΠΕΣΔΔΑ) έθεσε σε εφαρμογή το πρόγραμμα «ΣΥΖΕΥΞΙΣ», με στόχο την ανάπτυξη και εκσυγχρονισμό του Δημόσιου Τομέα. Το ερώτημα που τίθεται είναι κάτω από ποιους όρους θα εφαρμοσθεί η Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση στην Τοπική Αυτοδιοίκηση και ειδικότερα: Είναι έτοιμη η Τ.Α. να δεχθεί την εφαρμογή του νέου τύπου διακυβέρνησης; Θα γίνει πραγματικότητα η διασφάλιση της οικονομικής αυτοτέλειας των ΟΤΑ, μέσω της Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης;
Στην πενταετία που πέρασε εντάχθηκαν στο πρόγραμμα «ΣΥΖΕΥΞΙΣ» ένας μεγάλος αριθμός τομέων του Δημοσίου: Υπουργεία, Νοσοκομεία, Ένοπλες Δυνάμεις, Εκπαίδευση, Περιφέρειες, εφαρμογές τηλεματικής, εφαρμογές ψηφιακής υπογραφής, μεταφορές, προστασία του καταναλωτή και φυσικά πολλοί ΟΤΑ και πολλές άλλες εφαρμογές της Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης. Πρέπει να επισημανθεί ότι φορείς της Τ.Α., όπως η ΚΕΔΚΕ, αντέδρασαν θετικά στην προσπάθεια αυτή, αν και στην πράξη, σε πολλές περιπτώσεις η αντίληψη ήταν πιο «συνδικαλιστική».
Τώρα η Κυβέρνηση, θέλοντας να προφανώς να δείξει το ιδιαίτερο ενδιαφέρον της στα θέματα αυτά, τα πρόσθεσε στον τίτλο του Υπουργείου Εσωτερικών που ούτως ή άλλως ασχολείται όπως είδαμε, εδώ και χρόνια με το εν λόγω αντικείμενο. Είναι προφανές ότι το e-government θα συνεχίσει να υλοποιείται στο πλαίσιο του προγράμματος «ΣΥΖΕΥΞΙΣ». Ωστόσο, η Ελλάδα δεν θα γίνει, από τη μια μέρα στην άλλη, Ευρώπη, με την εφαρμογή της Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, ούτε θα αλλάξουν ριζικά οι σχέσεις των ΟΤΑ με την Κεντρική Διοίκηση. Είναι όμως βέβαιο ότι θα συμβάλει στην σταδιακή έξοδο της Διοίκησης από την επαρχιώτικη κακοδαιμονία και θα μεταβάλει τη στάση της απέναντι στον πολίτη και τα προβλήματα. Ίσως αποτελέσει την αρχή του τέλους για μια δημοσιοϋπαλληλική νοοτροπία που έκανε τόσο κακό στη χώρα.
