Ὁ Μητροπολίτης Μεσογαίας και Λαυρεωτικής κ. Νικόλαος Χατζηνικολάου γεννήθηκε το 1954 στη Θεσσαλονίκη. Σπούδασε Φυσική στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Μετά την ολοκλήρωση των στρατιωτικών του υποχρεώσεων συνέχισε τις σπουδές του στο Harvard και το MIT (ΗΠΑ), όπου και έλαβε μεταπτυχιακούς τίτλους στους τομείς της Αστροφυσικής και της Μηχανικής των Ρευστών και της Μαθηματικής Φυσιολογίας καθώς και διδακτορικό δίπλωμα στον τομέα της Βιομετρικής Τεχνολογίας, με θέμα τις μεταμοσχεύσεις. Εργάστηκε ως ερευνητής και επιστημονικός συνεργάτης στο αγγειολογικό εργαστήριο του New England Deaconess Hospital, στο Τμήμα Αναισθησιολογίας του Γενικού Νοσοκομείου της Μασαχουσέτης και στη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας του Νοσοκομείου Παίδων της Βοστόνης. Παραλλήλως διετέλεσε επιστημονικός συνεργάτης της NASA και της εταιρείας Arthur D. Little, σε θέματα Διαστημικής Ιατρικής Τεχνολογίας.
Έχει διδάξει σε σεμινάρια του Harvard και του Μ.Ι.Τ, στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Κρήτης και στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Σπούδασε Θεολογία στη Θεολογική Σχολή του Τιμίου Σταυρού στη Βοστώνη.
Επανελθών στην Ελλάδα, εκάρη μοναχός στις 18 Μαρτίου 1989 και εμόνασε στην Ιερά Μονή Σίμωνος Πέτρας του Αγ. Όρους. Από το 1990 έως και το 2004 διακονούσε ως εφημέριος το Μετόχι της Αναλήψεως στο Βύρωνα, ενώ παράλληλα ίδρυσε και διηύθυνε το Κέντρο Βιοϊατρικής Ηθικής και Δεοντολογίας. Είναι πρόεδρος της Επιτροπής Βιοηθικής της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος, μέλος του Εθνικού Οργανισμού Μεταμοσχεύσεων και μέλος της Εθνικής Επιτροπής Βιοϊατρικής Ηθικής κα Δεοντολογίας του Υπουργείου Υγείας. Το 2004 ανακηρύχθηκε διδάκτωρ της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.
Μητροπολίτης Μεσογαίας και Λαυρεωτικής εξελέγη στις 26 Απριλίου 2004. Στις 20 Μαΐου 2008 απαγορεύθηκε επίτιμος διδάκτωρ του Τμήματος Κοινωνικής Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών.
