Μαρίνος Παπαδόπουλος
Δικηγόρος J.D.,M.Sc.
E: marinos@marinos.com.gr
URL: www.marinos.com.gr
Η ευκολία με την οποία επικοινωνεί κάποιος ανώνυμα στο διαδίκτυο τις ιδέες του είναι απαράμιλλη συγκριτικά με τις δυνατότητες ανώνυμης επικοινωνίας με χρήση οποιουδήποτε άλλου μέσου. Η πρόσφατη ειδησεογραφική επικαιρότητα με τις πάμπολλες τηλεοπτικές αψιμαχίες και παραθυρολογίες δείχνει ότι η ανώνυμη επικοινωνία στο διαδίκτυο, ενόψει της τεχνολογικής ευκολίας για να επιτευχθεί, έχει προβληματίσει μέρος διαμορφωτών της κοινής γνώμης αλλά και των χρηστών των διαδικτυακών εφαρμογών, προϊόντων και υπηρεσιών, με επίκεντρο του προβληματισμού τις δυσμενείς συνέπειες της ανώνυμης επικοινωνίας αναφορικά με τη διαφύλαξη και προστασία των ατομικών δικαιωμάτων των θιγόμενων πολιτών από ανώνυμες και νομικά κολάσιμες επικοινωνίες. Ενόψει του προβληματισμού αυτού δεν είναι λίγες οι φωνές εκείνων που ζητούν από τη Νομοθετική Εξουσία να θεσπίσει πρόσθετο πλαίσιο κανόνων δικαίου για την αντιμετώπιση της ανώνυμης επικοινωνίας στο διαδίκτυο σταθμίζοντας τα πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα της ανώνυμης επικοινωνίας.
Η ανώνυμη επικοινωνία στο διαδίκτυο συνδέεται άμεσα με την ψευδώνυμη επικοινωνία σ’ αυτό. Σε πολλές περιπτώσεις, μάλιστα, είναι δύσκολο να διακρίνει κανείς μεταξύ ανώνυμης και ψευδώνυμης επικοινωνίας. Η σχέση ανωνυμίας και ψευδωνυμίας στο διαδίκτυο είναι τέτοια ώστε το αίτημα για τη νομοθετική ρύθμιση της ανώνυμης επικοινωνίας στο διαδίκτυο είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με τη ρύθμιση της ψευδώνυμης επικοινωνίας σ’ αυτό. Κατά συνέπεια, ο προβληματισμός και η στάθμιση των πλεονεκτημάτων και μειονεκτημάτων της ανώνυμης επικοινωνίας με σκοπό τη λήψη νομοθετικών μέτρων είναι a priori ελλιπή και λανθασμένα αν δεν συμπεριλαμβάνουν και τη στάθμιση πλεονεκτημάτων και μειονεκτημάτων της ψευδώνυμης επικοινωνίας στο διαδίκτυο.
Τι είναι όμως ανώνυμη και τι ψευδώνυμη επικοινωνία στο διαδίκτυο; Για τον προσδιορισμό των εν λόγω εννοιών γίνεται συσχετισμός με τη δυνατότητα ανίχνευσης στοιχείων περί τον ενεργούντα την επικοινωνία, ανώνυμη ή ψευδώνυμη, στο διαδίκτυο. Η δυσκολία ανίχνευσης της ταυτότητας κάποιου που επικοινωνεί στο διαδίκτυο είναι στο επίκεντρο του προβληματισμού όλων εκείνων που φωνασκούν για την νομοθετική ρύθμιση προκειμένου ν’ αντιμετωπιστεί η ανώνυμη επικοινωνία στο διαδίκτυο, αφού ως επί το πλείστον τελούν σε κατάσταση ανασφάλειας για την προστασία των ατομικών τους δικαιωμάτων σε ενδεχόμενες προσβολές αυτών από δράστες που αξιοποιούν την τεχνολογία για να παραμείνουν ανώνυμοι στο διαδίκτυο και άρα, ατιμώρητοι για την ενδεχόμενη νομικά κολάσιμη συμπεριφορά τους σ’ αυτό.
Ως ανώνυμη επικοινωνία στο διαδίκτυο, λοιπόν, εννοούμε αυτή που δεν παρέχει στον παραλήπτη αυτής κανένα στοιχείο ικανό να διαφωτίσει για την ταυτότητα του ενεργούντα την επικοινωνία. Πρόκειται δηλαδή για κάθε επικοινωνία που δεν διαφωτίζει ή έστω δεν μειώνει την αβεβαιότητα του παραλήπτη της για την ταυτότητα του αποστολέα της επικοινωνίας αυτής Το γεγονός αυτό, δηλαδή η έλλειψη της βεβαιότητας του παραλήπτη μιας επικοινωνίας αναφορικά με το πρόσωπο του αποστολέα ή/και ενεργούντα αυτήν έχει να κάνει με τη δυνατότητα ανίχνευσης της ταυτότητάς του. Η δυνατότητα ανίχνευσης της ταυτότητας αυτού που ενήργησε μια διαδικτυακή επικοινωνία εξαρτάται συνήθως από περισσότερα στοιχεία που αφορούν στην επικοινωνία υπό κρίση συμπεριλαμβανομένων και των στοιχείων από το περιεχόμενο αυτής.
Ως ψευδώνυμη επικοινωνία στο διαδίκτυο εννοούμε την επικοινωνία εκείνη που αν και δεν περιέχει κανένα σαφές στοιχείο για την ταυτότητα του ενεργούντα αυτήν ως πραγματικού φυσικού ή νομικού προσώπου, ωστόσο περιέχει στοιχεία για τον προσδιορισμό και την αναγνωρισιμότητα κάποιας πλασματικής persona στην οποία αποδίδεται η επικοινωνία. Μήπως αυτό δεν συμβαίνει στην περίπτωση των συγγραφέων καθιερωμένων στην αγορά των αναγνωστών τους με το ψευδώνυμό τους;
Είναι κοινή επιθυμία όλων—τόσο αυτών που πρεσβεύουν στο δικαίωμα ανώνυμης ή/και ψευδώνυμης επικοινωνίας στο διαδίκτυο, αλλά και των πολέμιων αυτού του δικαιώματος—αφού γίνει στάθμιση συμφερόντων να γίνει προσπάθεια να υιοθετηθούν σε ευρεία κλίμακα εναλλακτικοί τρόποι για την προστασία ατομικών δικαιωμάτων των πολιτών που θίγονται από ανώνυμες προσβολές μέσω διαδικτύου. Οι υιοθέτηση κωδίκων αυτορρύθμισης κατά ρητή εντολή του Νομοθέτη είναι ένας τέτοιος εναλλακτικός τρόπος προστασίας. Υπάρχουν ενδεχομένως κι’ άλλοι. Ωστόσο, μέχρι την αποδοχή κάποιου ή κάποιων εξ αυτών στο περιβάλλον του διαδικτύου, δεν θα πρέπει να γίνεται άκριτα αποδεκτός ένας τρόπος αντίδρασης στα παρατηρούμενα φαινόμενα της ζωής στο περιβάλλον του διαδικτύου που θυμίζει περισσότερο τηλεοπτικές αψιμαχίες στο κυνηγητό της τηλεθέασης παρά ουσιαστική διαβούλευση για την αντιμετώπιση των προβλημάτων και την εξεύρεση λύσης—αν υπάρχει.
