Γράφει ο Λυκούργος Α. Καρτσακλής, Ιατρός Νευρολόγος
Κατά την τελευταία δεκαετία, η χρήση του κινητού τηλεφώνου έχει επεκταθεί με αλματώδεις ρυθμούς, με αποτέλεσμα στα τέλη του 2008 ο αριθμός των εγγραφών για λογαριασμούς κινητής τηλεφωνίας να έχει καταγραφεί μεγαλύτερος από 3,5 δισεκατομμύρια παγκοσμίως. Η ανησυχία για πιθανή επίδραση του ηλεκτρομαγνητικού πεδίου που σχετίζεται με τη χρήση κινητής τηλεφωνίας (λόγω συσκευών και κεραιών) στην ανθρώπινη υγεία είναι μεγάλη και η ιατρική βιβλιογραφία των τελευταίων ετών είναι γεμάτη με αναφορές, μελέτες και πειράματα συσχέτισης της χρήσης κινητών με ευρεία γκάμα προβλημάτων, από δερματικές αλλεργίες μέχρι όγκους και υπογονιμότητα.
Τα αποτελέσματα αυτών των μελετών είναι πολύ συχνά αντικρουόμενα, άλλωστε πολλές από τις μελέτες που αφορούν σε συσχέτιση των κινητών με κάποιο πρόβλημα υγείας παρουσιάζουν σαφείς διαφορές ως προς το σχεδιασμό και τη μεθοδολογία τους, κατά συνέπεια είναι δύσκολο να συγκριθούν μεταξύ τους και απ’ αυτές να εξαχθούν συμπεράσματα για εφαρμογή στην καθ’ ημέρα πράξη. Εωσότου η επιστημονική έρευνα δώσει πιο συγκεκριμένα και αδιαμφισβήτητα πορίσματα , η τήρηση ανωτάτων ορίων έκθεσης στην ακτινοβολία των συχνοτήτων που εκπέμπουν τα κινητά (στα τελευταίας τεχνολογίας κινητά περίπου 1900-2200 MHz) επιβάλλεται να είναι αυστηρή. Είναι αναγκαίο τα όρια αυτά να υφίστανται συνεχείς αναθεωρήσεις για πιθανή περαιτέρω μείωση.
Μεγάλο μέρος των ερευνητικών προσπαθειών αφορούν σε μελέτες νευρολογικών προβλημάτων, καθώς και νοητικών και συμπεριφορικών καταστάσεων, λόγω της δεδομένης μικρής απόστασης της κεφαλής από τη συσκευή κατά τη λειτουργία της. Έτσι, κεφαλαλγίες, ίλιγγοι, διαταραχές ακοής, επιληπτικές εκφορτίσεις, διαταραχές ύπνου, μεταβολές στη συγκέντρωση, εγκεφαλικοί όγκοι, η λειτουργία του αιματοεγκεφαλικού φραγμού και ιοντικών αντλιών αλλά και η καταγραφή του εγκεφαλογραφήματος και λειτουργικών απεικονιστικών μεθόδων έχουν γίνει το αντικείμενο έρευνας σε πολλές μελέτες. Μερικές δείχνουν μεταβολές που επιβαρύνουν ή, ενίοτε, ωφελούν (!) τον ανθρώπινο οργανισμό, οι περισσότερες όμως δεν καταλήγουν σε σαφή συσχέτιση, οπότε το συμπέρασμα και εδώ είναι ότι χρειαζόμαστε περισσότερη έρευνα και είναι νωρίς για οριστικά συμπεράσματα.
Αν επικεντρώσουμε στον τομέα της άνοιας, δεν έχουν υπάρξει μέχρι στιγμής εργασίες που να συσχετίζουν στο γενικό πληθυσμό τη χρήση των κινητών τηλεφώνων με την ανάπτυξη ή την προώθηση της εκφυλιστικής διαδικασίας που οδηγεί σε άνοια. Αυτό οφείλεται εν μέρει στο γεγονός ότι οι ηλικιακές ομάδες με υψηλή επίπτωση άνοιας (δηλαδή άνω των 65 ετών), προς το παρόν ακόμα, αποτελούνται από άτομα που συνήθως απέχουν από το να χαρακτηριστούν συστηματικοί (καθημερινοί) και μακροχρόνιοι (με περισσότερα από 10 έτη χρήσης) χρήστες κινητών τηλεφώνων. Οι οποιεσδήποτε παρόμοιες ερευνητικές προσπάθειες, προς το παρόν, πιθανότατα θα περιοριστούν σε ειδικές ομάδες (από πλευράς επαγγελματικής δραστηριότητας, μόρφωσης, οικονομικού επιπέδου), με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που προφανώς επηρεάζουν τα όποια συμπεράσματα και πρέπει να συναξιολογηθούν. Σταδιακά, βέβαια, όλο και περισσότερες μελέτες με χρήση προοπτικών καταγραφών για το γενικό πληθυσμό θα έρχονται στη δημοσιότητα μέσα στα επόμενα 10-20 χρόνια, με όλο και πιο αξιόπιστα αποτελέσματα.
Εκεί που αποδεδειγμένα η χρήση των κινητών τηλεφώνων (συμπεριλαμβανομένων και ‘hands-free’συσκευών) είναι επιβλαβής χωρίς αμφιβολία είναι κατά τη διάρκεια της οδήγησης, προφανώς όχι λόγω της έκθεσης στο ηλεκτρομαγνητικό πεδίο, αλλά λόγω της διάσπασης της προσοχής του οδηγού. Οι στατιστικές λένε ότι τουλάχιστον 1 στα 10 τροχαία ατυχήματα σχετίζεται με την απόσπαση της προσοχής λόγω της χρήσης κινητού.
Είναι γεγονός ότι τα κινητά τηλέφωνα αποτελούν, μαζί με ένα πλήθος άλλων εφαρμογών που συνεπάγονται έκθεση σε ηλεκτρομαγνητικά πεδία μία συσκευή που έχει κατά πολύ βοηθήσει τον σύγχρονο άνθρωπο στις καθημερινές του επιδιώξεις (ενημέρωση, επικοινωνία, ψυχαγωγία, εξοικονόμηση χρόνου) και έχει ανεβάσει το βιοτικό επίπεδο. Τα ηλεκτρομαγνητικά πεδία που συνεπάγεται η χρήση των κινητών δεν έχει ακόμα αποδειχθεί ότι είναι επιβλαβή, αλλά ούτε μπορούμε με σιγουριά να πούμε ότι είναι ασφαλή.